Schrijf mee aan de toekomst van het Nederlands ontwikkelingsbeleid
Onder het motto ‘so you think you can help?’ staat deze website de komende weken exclusief in het teken van een online debat over de toekomst van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid. Dit debat met ‘insiders’ en ‘buitenstaanders’ is een initiatief van Cordaid en Vice Versa, en moet leiden tot een schaduwadvies aan staatssecretaris Ben Knapen van Buitenlandse Zaken over hoe het WRR-rapport vertaald kan worden in het beleid.
De komende weken zijn de weken van de waarheid voor het Nederlandse ontwikkelingsbeleid. Eind van deze week wordt de kamerbrief van staatssecretaris Knapen verwacht waarin hij aangeeft welke beleidskeuzes hij zal maken. Ook zal dan blijken waar Knapen precies denkt te gaan bezuinigen. Van 14 tot 16 december zal de Tweede Kamer zich vervolgens over deze plannen buigen.
Beleidskeuzes
Het regeerakkoord heeft van het WRR-rapport de hoeksteen van het ontwikkelingsbeleid gemaakt. Over dit rapport is het afgelopen jaar al veel gediscussieerd. Maar welke beleidskeuzes moeten nu voortvloeien uit het WRR-rapport? Hierover zullen we de komende weken discussiëren. We streven naar een discussie van hoge kwaliteit die tot een goed schaduwadvies aan de staatssecretaris en Tweede Kamer leidt.
Alle journalistieke stijlmiddelen worden uit de kast getrokken. Opiniestukken, interviews, verslagen van debatten in het land en in de Tweede Kamer. Ook zullen we actief gebruikmaken van sociale media.
De eerste week staat in het teken van dat WRR-rapport, ‘Minder pretentie, meer ambitie.’ Wat was dat ook alweer voor rapport? Maar belangrijker nog: hoe zal een Nederlands beleid eruit zien als het kabinet inderdaad de aanbevelingen van de WRR volgt? Morgen beginnen we met een stelling van de week en zal Stefan Verwer een blauwdruk schrijven van een nieuw beleid waarin de aanbevelingen van de WRR rigoureus en concreet worden vertaald. Op basis van dit stuk kan de discussie losbarsten.
Online schrijven aan advies
Vanaf begin volgende week discussiëren we over de Kamerbrief van Ben Knapen en zijn keuzes en kruipen we dicht op de huid van de OS-woordvoerders die dan enkele dagen de tijd hebben om hun voorstellen voor amendementen in te dienen.
Daarna gaan we dan heel gericht online schrijven aan een schaduwadvies voor Knapen en de Tweede Kamerleden. Wat we willen is een schaduwadvies opstellen, met harde uitspraken, verrassende argumentatielijnen, en een weergave van opties met helder uitgewerkte gevolgen vanuit verschillende perspectieven. Juist omdat ontwikkelingssamenwerking zo complex en allesomvattend is, zijn we geïnteresseerd in de mening van economen, strategen, techneuten, antropologen, wereldreizigers, programmeurs, idealisten, ambtenaren, veranderdeskundigen, en algehele bemoeiallen. Hoe vindt men dat de Nederlandse overheid zou moeten investeren in ontwikkelingslanden? Door ons op enkele landen te richten? Door ons te specialiseren in bijvoorbeeld water, maar dat dan te doen in alle ontwikkelingslanden? Wat zijn daar dan de gevolgen van? Of moeten we ons exclusief richten op economische ontwikkeling of op de common global goods? Enzovoorts.
Van 14-16 december volgen we de Kamerdebatten op de voet en zal nog duidelijker worden wat de contouren van het nieuwe beleid zullen zijn en waar nog ruimte ligt om veranderingen aan te brengen. De uitkomsten van het online debat worden verwerkt in een speciale bijlage die met Vice Versa nummer 1 in 2011 meegaat.
De redactie staat in de startblokken en we hopen dat u ook massaal uw stem gaat laten horen en mee discussieert.
Foto: Jurgen Huiskes
Over de schrijver
Marc Broere is hoofdredacteur van Vice Versa en lokaalmondiaal. Marc Broere is auteur van verscheidene boeken over ontwikkelingssamenwerking, waaronder het in 2009 verschenen 'Berichten over armoede'.
Vind u deze bijdrage de moeite waard? Geef ons dan uw fair share.
Doe een donatie via Paypal
Neem een abonnement en blijf op de hoogte van alles wat er speelt in de ontwikkelingssector.
Overigens zijn veel van de suggesties die ik doe ook genoemd in het WRR-rapport, alleen tracht ik een iets praktischere invulling aan te geven dan dat het WRR-rapport doet. Na het teruglezen van het rapport zie ik ook dat landbouw en water(management) reeds genoemd worden. Excuses voor deze, en enkele andere, herhalingen.
Veel van de aanbevelingen en observaties in het WRR rapport heb ik persoonlijk ervaren als ‘oh ja’ momenten die eenieder die in het veld werkt of heeft gewerkt zal herkennen. Dit is geen negatieve kritiek maar meer een beaming van de juistheid van hetgeen gerapporteerd.
Als verdere uitdieping van mijn punt aangaande toewijding en voorspelbaarheid wil ik nog aangeven dat dit momenteel al in sterke mate het geval is. Waar beloften gemaakt zijn aan ontwikkelende landen moeten deze op momenten naar beneden bijgesteld worden als gevolg van kortingen vanuit het ministerie. Waar wij van ontvangende landen consistentie en duidelijkheid eisen kunnen wij dit zelf niet garanderen. Een duidelijk geval van meten met twee maten, of het iets sterkere hypocriet gedrag.
Wat betreft het vormen van een NLAID, zoals in het rapport wordt voorgesteld, ben ik nog niet overtuigd. Hopelijk kunnen anderen hier nader op ingaan.
[Reageer op deze reactie]
WRR rapport en consequenties voor OS-beleid
Het rapport geeft reeds een duidelijke richting aan voor toekomstig OS-beleid en benoemd al concrete stappen. Daarnaast verdienen de onderstaande punten serieuze aandacht.
Landen-focus
Het huidige OS-beleid is te gefragmenteerd. Om werkelijk een impact te kunnen hebben in een land, en om de standaard overhead kosten die OS-hulp op een post heeft te beperken, dient Nederland het aantal landen dat zij ondersteunt te beperken. Het WRR rapport geeft hierin al een leidraad, en een focus op 10 tot 15 landen lijkt redelijk. Deze landen dienen niet gekozen te worden op basis van sentiment en historie, maar op basis van behoefte aan onze ‘tak van sport’ waar ik later op terug zal komen. Tegelijkertijd dient er een langdurige commitment gemaakt te worden. Niet langer van jaar tot jaar or van MASP tot MASP, maar een commitment voor de komende 15 jaar. Politiek gezien is dit lastig; regeren over je graf heen is not-done. Echter, zonder een dergelijke toewijding is onze steun te vrijblijvend, onbetrouwbaar en onvoorspelbaar. Het vormen van een fonds past ook in dit beeld. Ook hier zal ik nog op terug komen.
Sector-focus
Net als met de landen focus is momenteel onze sector-focus ook te breed. Te veel nog is onze focus bepaald door historie, onduidelijke voorkeuren en niet-onderbouwde beleidskeuzen. Nederland dient haar steun te verstrekken in die sectoren waarin zij een comperatief voordeel heeft ten opzichte van andere landen. Niet alleen kunnen wij in deze sectoren betere diensten verlenen, het versterkt ook ons image in deze sectoren en leidt tot nog grotere kennisvergaring. Zoals Noorwegen vaak focust op olie-gerelateerde beleidsterreinen zou Nederland ook moeten specialiseren.
De keuze voor beleidsterreinen dient goed onderzocht te worden, al lijken drie sectoren op voorhand al geschikt. Op het gebied van landbouw is Nederland leidinggevend. Met de Universiteit van Wageningen is er een enorm kenniscentrum en Nederland heeft de hoogste output per vierkante meter landbouwgrond ter wereld. Ten slotte kampen veel ontwikkelingslanden met problemen ten aanzien van land eigendom; iets wat zeker van belang is in landen die voornamelijk afhankelijk zijn van landbouw. Het kadaster kan hierin een grote adviserende en ondersteunende rol spelen, zoals zij in Rwanda momenteel al doet. De landbouw sector lijkt daarom een logische sector om op te focusen.
Een tweede sector die voor de hand ligt is watermanagement. Net als op het gebied van landbouw is Nederland hierin toonaangevend. Zelfs de Verenigde Staten vraagt hulp aan Nederland wanneer het te maken krijgt met een crisis zoals in New Orleans. Watermanagement, dat zeker ook waterzekerheid en de toegang tot schoon drinkwater omvat, is zeer zeker ook relevant in de toekomst. Het IPCC heeft meermaals laten zien dat de klimaatverandering grootse invloed heeft op de watervoorziening. Veel ontwikkelingsgebieden zullen grote problemen gaan ondervinden met periodieke of structurele watertekorten en/of -overschotten. Nederland is uitermate geschikt om hierbij een helpende hand uit te steken.
De laatste sector waarin Nederland een goede rol kan spelen is de Justice, Law & Order Sector. Nederland staat internationaal bekend om haar rol als voorvechter van mensenrechten. Bovendien is zij met haar taak als gastheer van de ICC in een perfecte positie om mensenrechten en justitiele vraagstukken te adresseren. Een laatste argument is dat Nederland een grondwettelijke verplichting heeft mensenrechten te bevorderen in de wereld.
Niet elke post hoeft actief te zijn in elk van de drie sectoren. Het is goed denkbaar dat een post zich focust op slechts een of mogelijk twee sectoren. Dit zal ook afhankelijk zijn van de lokale situatie en benodigdheden. Ook dient dus een goede studie gedaan te worden naar de precieze sectoren waarin Nederland een comperatief voordeel heeft. De genoemde sectoren zijn slechts een eerste suggestie.
Fonds
Een verdere concretisering van het WRR rapport betreft de financiering van de OS-posten. Momenteel is er sprake van een te benauwende financiering vanuit het ministerie. Zeker tijdens de huidige crisis is er enerzijds grote druk op de posten om te besparen en te korten, terwijl er anderzijds een grote druk is om de begroting te handhaven. Posten begeven zich dus in een beklemmende siuatie tussen een ‘rock and a hard place’. Indien geld dit jaar niet uitgegeven wordt zal het volgend jaar gekort worden. De druk om dus uit te geven, ondanks eventuele inhoudelijke bezwaren, is immens.
De creatie van een postenfonds kan hierin soelaas bieden. Door te focussen op de lange termijn en een redelijk constante financiering te geven valt een deel van deze druk weg. Een post heeft dan meer speelruimte om financiering tijdelijk stop te zetten bij vertragingen, onregelmatigheden of regelrechte corruptie, zonder bang te hoeven zijn dat dit consequenties heeft voor de financiering van volgende jaren of het teruggeven van het geld.
Een, bijvoorbeeld tweejaarlijks, assessment kan vervolgens uitwijzen of de post teveel, te weinig, of precies genoeg middelen heeft om de lange-termijns doelen te bereiken. Adviezen over de precieze constructie kunnen ook ingewonnen worden bij UKAID, voormalig DFID, dat kort geleden op een soortgelijk systeem is overgestapt. Zij kunnen struikelpunten en best practices meegeven.
Samenwerking
Naast de reeds aangegeven punten is het ook van belang om nauwer samen te werken met andere donoren. Waar de EU ooit bedacht was als een overkoepelende organisatie die zou monitoren en richting zou geven, is het verworden tot niet meer dan een extra speler in het reeds druk bezette donorveld. Van een ontvangend land kan moeilijk verwacht worden dat zij voldoet aan bijvoorbeeld 33 verschillende eisenpakketten van 33 verschillende donoren. Dit is zeker het geval gezien de vaak geringe staatscapaciteit in ontwikkelende landen. Meer coordinatie vanuit de EU is dus gewenst. Zeker als meer landen gaan focussen op specifieke sectoren kan de EU een belangrijke rol spelen. Verder onderzoek naar de toekomstige rol van de EU is ook gewenst. Specifieke focus van een dergelijk onderzoek zou kunnen zijn of de EU op termijn ontwikkelingshulp van de verschillende EU-landen over zou kunnen nemen. Ook belangrijk hiervoor is het draagvlak voor een dergelijke EU-rol in Nederland zelf.
[Reageer op deze reactie]