Michel Groenenstijn: De Nederlandse NGO van de toekomst
Na enkele weken discussie op deze site blijkt volgens Michel Groenenstijn, directeur van Be-More, in elk geval één ding. De sector moet veranderen, innoveren, anders redt zij het niet. Het daagt uit tot een interessante vraag: hoe zit de Nederlandse NGO van de toekomst er eigenlijk uit? Bij deze een voorzetje.
Door Michel Groenenstijn (Be-More)
De NGO van de toekomst stelt zich op als een ultieme netwerkorganisatie. Ze is in de steeds sneller globaliserende wereld de verbinder binnen én tussen samenlevingen. Wat haar uniek kwalificeert voor die rol is dat ze een universeel doel nastreeft. Een doel dat dwars door alle samenlevingen wereldwijd hetzelfde is. Ze wil de wereld verbeteren en de status quo van ongelijkheid doorbreken.
Ze is Hivos’ matchmaker tussen ondernemers hier en daar. Ze is gesprekspartner voor de overheid als het gaat om maatschappelijke verandering. Ze is de mediator tussen particuliere weldoener en worstelende partner. Ze is de plek waar de zwermen uit mijn vorige stuk neerstrijken.
Ongekend scala aan toepassingen
In de ICT spreekt men over platformen als de heilige graal. Een platform is jouw systeem, waar anderen zelf en onafhankelijk op kunnen doorbouwen. Een basis waarmee kan worden gewerkt, en waarvan je vooraf geen idee hebt welke vernieuwingen erop gerealiseerd gaan worden. Met als resultaat dat de creativiteit van de massa zorgt voor een ongekend scala aan toepassingen.
Windows bijvoorbeeld is een platform. Maar ook de iphone, waarvoor dagelijks honderden applicaties worden gemaakt. Of facebook, het sociale netwerk waarvoor iedereen zelf een facebook app kan maken en zo gebruik kan maken van de kracht van het netwerk. Heb je eenmaal een goed platform bedacht en ontwikkeld, dan zit je als softwaremaker gebeiteld.
Precies zo’n platform zou de NGO van de toekomst moeten zijn. Een generiek framework voor globale verandering. Een plek waar kennis, ervaring en alles dat te maken heeft met het veranderen en verbeteren van globale verhoudingen samenkomt. En die zo is ingericht, dat iedereen er zelfstandig op kan voortbouwen.
Vernieuwing van cruciaal belang
Om zo’n platform te zijn (én te blijven), is vernieuwing van cruciaal belang. De NGO van de toekomst loopt daarom mee in de voorhoede van innovatie. Ze signaleert als eerste nieuwe trends en maakt deze zich eigen. Ze is continu bezig met het vertalen van deze trends voor haar platform, en ze te bewegen in een richting die bijdraagt aan haar doel: globale verandering.
Ze is zich bovendien bewust van één van de belangrijkste lessen van social-media experts: in social media, you can not control the conversation. You can only join it. Haar positie is tussen en naast de bedrijven, particulieren en andere nieuwe actoren. Ze is als een bij, die van bloem naar bloem hopt en telkens overal wat meeneemt en wat achterlaat. Ze realiseert zich dat zodra ze iets oplegt, iets afdwingt, het netwerk uit elkaar valt en zijn waarde verliest.
Nooit eerder was het zo makkelijk om grote groepen mensen en organisaties te bereiken, te boeien en te inspireren tot actie. Dit is daarom hét moment om zo’n platform te gaan ontwikkelen en de NGO van de toekomst vorm te gaan geven.
Lees ook:
Michel Groenenstijn: OS-sector: ga ondernemen!
Michel Groenenstijn: Zet pioniers en en vernieuwers bij elkaar
Manuela Monteiro: Bedrijvigheid gebeurt niet in het luchtledige
Vindt u deze bijdrage de moeite waard? Geef ons dan uw fair share.
Doe een donatie via Paypal
Neem een abonnement en blijf op de hoogte van alles wat er speelt in de ontwikkelingssector.
Ik zou alle Nederlandse NGO eerst eens willen vragen hun projecten inzichtelijk te maken op het internet. Als consutlant zoek ik regelmatig naar informatie wat andere partijen doen in de gebieden waar ik werk. Meestal komen projecten van USAID en WereldBank boven tafel. Van Nederlands gekd is nooit een spoor te vinden. Dat geldt ook voor Nederlandse unversiteiten. Geen letter te vinden; van Amerikaanse universiteiten kun je hele boeken downloaden. Vna de WB ook; UNDP ook, etc. Genoeg werk dus aan de winkel.
[Reageer op deze reactie]
Ik heb over dit thema ook een blog geschreven n.a.v. ideeën ontwikkeld voor A Call 2 Action: http://arjencito.wordpress.com/2011/02/10/a-call-2-action/
Lijkt me leuk Michel en anderen die hier reageerden als jullie ook mee willen denken!
[Reageer op deze reactie]
Dag Michel,
Dankjewel voor deze voorzet, wat in elk geval helpt om NGOs weer te laten nadenken over de manier waarop ze hun missie vorm kunnen geven. Ik ben het met je eens dat er in de globale netwerkmaatschappij enorme kansen liggen, maar wil ook een paar bedreigingen noemen.
De strategie om de kansen te benutten is eenvoudig: laat jonge mensen toe in de bastions van besluitvorming over communicatie en profilering. Profilering wordt allang niet meer bepaald door het management, maar is steeds meer een zaak waar iedere werknemer een rol in heeft. Het profiel van de organisatie zit steeds meer aan de randen van de organisatie waar de interactie plaats heeft, met vele andere spelers via sociale en professionele netwerken. Deze werkelijkheid heeft een andere managementstijl nodig waarin geïnvesteerd wordt in bonding, feeling of belongingness zo je wilt, maar ook in feeling of joined purpose. Het eerste heeft een interne orientatie. Het tweede zal met name extern georienteerd moeten zijn.
Het belang van interne bonding wordt ontleend juist aan het feit dat er door het netwerken op vele manieren aan mensen getrokken wordt. Om effectief te kunnen blijven werken is het van belang om met elkaar dezelfde kant op te trekken. Door het management zal daarom aandacht moeten worden gegeven aan het steeds opnieuw doordenken van visie en missie van de organisatie in het licht van de trends en ontwikklingen in de externe omgeving en ook in het licht van ontwikkelingen in de vorm en identiteit van de eigen constituency.
Tegelijkertijd is het belangrijk voor de kwaliteit van de uitvoering om in het werken aan doelstellingen (die vanuit die visie en missie zijn geformuleerd) netwerken op te bouwen van organisaties en individuen die aan hetzelfde doel willen werken om zo effectiever en efficienter te kunnen werken.
Het eerste is een kwestie van binding op basis van identiteit (wie wil je zijn als organisatie, waar sta je met z’n allen voor). Het tweede is een binding op basis van kwaliteit in de uitvoeringswerkelijkheid (met wie kun je het beste samenwerken om de doelstellingen die voortvloeien uit die visie en missie te behalen) en is dus ook deel van de strategiediscussie.
Deze twee bindingen kunnen op gespannen voet met elkaar komen te staan als het debat over identiteit (visie, missie) door andere mensen gevoerd dan hen die de uitvoeringsstrategie bepalen in de lokale context. En daar zit wat mij betreft een van de grootste bedreigingen waar NGOs adequaat op in zullen moeten spelen.
NGOs worden irrelevant als de binding met de mensen die hen gemandateerd hebben om een geformuleerde missie uit te voeren verwatert. Omgekeerd verliezen NGOs hun relevantie in de uitvoering als ze daarin niet samenwerken met organisaties die hetzelfde voorstaan. Dit kan zijn gemotiveerd vanuit andere grondwaarden (ander soortige NGOs) of andere taken en verantwoordelijkheden (overheden en internationale instellingen) en soms ook andere belangen (winstoogmerk, risicominimalisatie). Ook moet helder zijn waar er tegengestelde belangen zijn (politieke belangen, economische belangen, het uitoefenen van macht en invloed) en hoe deze blootgelegd kunnen worden.
Wordt er op beide bindingen ingezet, dan kunnen NGOs op een nieuwe manier met nieuwe (jonge) mensen de problemen van de toekomst aan. Daarbij zou ik een pleidooi willen voeren om het thema armoedebestrijding te laten varen. “The Poor” do not exist. Het is geen identiteit: I am poor. Wel kun je slachtoffer worden van uitsluitingsmechanismen en uitbuitingsmechanismen en die bestaan wel en moeten opgespoord worden, aan het licht gebracht worden en tegengegaan worden. Daarbij moeten NGOs zich niet laten verleiden tot slechts het verdedigen van rechten en het appeleren aan overheden om dat recht te halen, maar moeten zij zich vooral richten op het aan de kaak stellen van onrecht. Kijk, en daar zijn die netwerken dan toch wel weer heel handig voor en is de inzet van jonge mensen, die daarin de beste skills hebben ontwikkeld, cruciaal.
[Reageer op deze reactie]
Hallo Nathalie,
Kan hierop alleen vanuit mijn eigen ervaring spreken. Bij onze partners merk ik een positieve reactie op hoe wij werken. We zijn natuurlijk nog lang niet de NGO van de toekomst, maar het werken met veel creativiteit, het zoeken naar nieuwe mogelijkheden (dat lukt en mislukt) en het denken in termen van ondernemen spreekt hen erg aan.
Wat betreft internet: ja, mijn ervaring is dat heel veel mensen in de gebieden waar onze partners werken internet hebben. Niet op een computer, maar op hun mobiel of op een (gedeelde) laptop met een dongel. Dat werkt ook in afgelegen gebieden prima.
Michel
[Reageer op deze reactie]
Michel, dit is een reactie vanachter een bureau in NL.
Wat denkt de lokale NGO hier van? Hebben ze uberhaupt wel een internet-aansluiting?
[Reageer op deze reactie]
Pingback: The NGO of the Future? « Dochasnetwork's Blog
EOpmerkelijk verhaal, goede insteek, huidige NGOs zijn helaas dripjes op de gloeiende plaat van Afrika, goed bedoeld maar vaak niet effectief en dus is het goed dat er beweging in komt. FairWater lijkt in sommige opzichten al wel op zo’n moderne NGO, met zijn interactieve innovatieve websites WatSan.org en WatSan.com links die private sector met NGO connect. Ook zijn onze projecten opgezet volgens nieuwe internet systematiek en verbinden van private sector Noord Zuid volgens Verantwoord Ondernemen en Social Entreprise idee wat veel effectievere en snellere ontwikkeling geeft. Het kan dus wel, al merk je hier en daar nog wat ongeloof en scepsis, maar dat geeft juist aan dat dit inderdaad een goede nieuwe richting is denk ik. Voor meer info kan je FairWater bereiken via de website fairwater.org
Prettige dagen gewenst
[Reageer op deze reactie]
Michel Groenestijn heeft in dit debat al een paar goede constructieve voorzetten gegeven om na te denken over de NGO van de toekomst. In Nederland heeft die uitdaging recent meer urgentie gekregen bij het aantreden van dit nieuwe kabinet, maar de discussie over de toekomst van Internationale NGOs is natuurlijk al langer gaande en beperkt zich niet tot Nederland. Bij deze drie referenties voor deelnemers aan dit debat:
Bebbington et. al. (2008) – can NGOs make a difference? – In dit boek stellen o,a, Michael Edwards het soort rol voor dat Groenestijn beschrijft, waarbij vooral de transnationale politieke rol van NGOs en de terugkeer van het globale solidariteitsdenken wordt bepleit.
Fowler en Biekart (2008) – Civic Driven Change – Een bundel met visionaire bijdragen over de toekomst van civiel activisme, waarbij onder andere wordt gewezen op het belang van sector-overstijgende vormen van samenwerking. Meer hierover op http://www.iss.nl/content/view/full/11362
Het Hivos ‘digital natives with a cause’ kennisprogramma verkent de toekomst van activisme in een digitale wereld. Wie ge-interesseerd is in wat daar zoal wordt besproken zou eens een kijkje kunnen nemen op http://www.hivos.net/Hivos-Knowledge-Programme/Themes/Digital-Natives-with-a-Cause/Publications/Digital-Natives-with-a-Cause-Thinkathon-Position-Papers
Tot slot lijkt het mij nuttig dat maatschappelijke organisaties uit de OS sector ook eens wat meer over de schutting kijken in het maatschappelijk middenveld in Nederland. Wellicht valt er te leren en samen te werken met de milieu-clubs die ook hun subsidie hebben verloren. En wat te denken van het buurtwerk en de kunst&cultuursector, linkse hobbies die in hetzelfde verdomhoekje zitten. ‘De polder uit, de wijde wereld in’ – het zal even wennen zijn, maar ik ben het van harte met Groenstijn eens dat daar tal van kansen liggen, ondanks en juist dankzij het huidige politieke klimaat.
[Reageer op deze reactie]
Hallo Arjen,
Mee eens, online leent zich daar heel goed voor, al was het maar vanwege het gemak waarmee je transparant kan zijn (en ook gedwongen wordt te zijn).
Denk dat wel essentieel is dat geld, of het aanvragen van financiering voor projecten, lang niet voor elk platform interessant is. Als je platform echt succesvol is dan kun je ook afstappen van wat we nu zien als project, financiering, aanvraag, etc. Als de crowd echt z’n werk doet, komen daar heel nieuwe begrippen voor in de plaats, hele andere concepten om mee te werken. Zoals Apple ook nooit van tevoren had kunnen bedenken welke miljoenen applicaties er wel of niet zouden worden ontwikkeld voor de iphone.
Het begint bij te kijken wat eigenlijk – om in thema te blijven – je iphone is. Wat is hetgeen waarmee je moet werken, je basis. Dat zijn in ieder geval ontwikkelingslanden, mensen daar, partners, uitdagingen, groeiende economieën, en nog een heleboel meer. Dat verschilt voor elke organisatie en zal ook sterk verschillen al naar gelang welk platform je voor ogen hebt.
Vervolgens moet je kijken naar welke generieke handelingen/acties je daarmee zou willen uitvoeren als iemand een ‘app’ (bij gebrek aan een betere naam) voor jouw platform gaat ontwikkelen. Kennis opvragen, informatie delen met anderen, het doen van dit of dat, hele algemene handelingen, de bouwstenen zeg maar.
Dat is uiteindelijk je platform, en dat hoeft helemaal geen fysiek of digitaal ding te zijn. Belangrijker is het idee dat je iets aanbiedt waar anderen op voort kunnen bouwen.
Een poging tot een voorbeeld zou eerlijk toerisme kunnen zijn. Als je als organisatie erkent dat (eerlijk) toerisme groeit, dat het een kans is voor de landen waarmee je werkt en dat je graag zou zien dat anderen daar iets mee kunnen doen, kan dat een mooie basis zijn voor een platform. Waar je mee werkt is dan de infrastructuur, het netwerk van mensen en organisaties, highlights, kennis, ervaring, noem maar op.
Als je platform zich hier dan richt op derden die iets met toerisme willen doen, en je geeft ze de kans om – binnen jouw grenzen, vergelijk Apple’s strenge regels voor apps – iets te starten, spreek je een hele grote doelgroep aan: in principe iedereen. Je biedt de handvatten, je laat anderen reizen organiseren, of hostels opzetten of ontwikkelingsreis-ervaringen delen, of ga zo maar door. Allemaal op basis van de door jouw in het platform beschikbaar gestelde handelingen/acties/handvatten.
Het is een voorbeeld, en waarschijnlijk zijn er veel meer en veel betere platforms te verzinnen, maar misschien geeft het een beeld van wat ik bedoel.
Michel
[Reageer op deze reactie]
Hallo Sander,
Ik denk dat er meerdere platforms moeten zijn, elk met een eigen expertise of focus. Of dat de bestaande organisaties zijn, een combinatie van hen of iets heel nieuws, dat weet ik niet. Misschien wel alle drie.
Het lijkt me wel dat je als OS-organisatie nu in een hele goede positie zit om zoiets te starten of (liever nog) te worden: veranderen moeten we toch, veel van de kennis en ervaring is er al, en het moment kan niet beter met alle mogelijkheden nu – met name digitaal, zoals Arjen ook zegt.
Daarbij lijkt concurrentie me een goede zaak. Een platform betekent onder andere dat je veel van het ‘doen’ van het werk uitbesteedt aan derden (zoals iedereen een app voor de iphone kan maken). Als de partij die dat doet lijkt het me goed dat je, afhankelijk van wat je voor ogen hebt, kan kiezen voor een platform waar je op bouwt – concurrentie dus.
Dat kan overigens prima samengaan met het zijn van een netwerkorganisatie, waarbij je samenwerkt met andere netwerkorganisaties, veel verbindingen hebt, netwerken (deels) deelt, maar toch een heel eigen insteek.
[Reageer op deze reactie]
Goed artikel. Ben ook altijd erg gecharmeerd van het platformdenken en de kansen die dat biedt voor internationale samenwerking. Ik denk dat zich dat ook meer en meer op een transparant online platform moet gaan afspelen. Lastig vind ik altijd wel het element van de geldstromen. Moet het platform zich gaan bemoeien met controle van bijvoorbeeld de organisaties die op het platform financiering proberen te vinden. Zeg maar de controle die Apple doet voordat apps worden vrijgegeven voor de iPhone. Dan zit er dus toch weer iemand tussen. Misschien moet de rol van het platform zich beperken tot adviezen over de kwaliteit van de organisatie en de projecten. Een ander uitdaging is om als platform een matchmaker te worden in de meer complexe ontwikkelingsvraagstukken. Dus verder kunnen gaan dan kleine projecten koppelen aan donateurs, maar ook netwerken tot stand kunnen gaan brengen rond overstijgende problemen, bijvoorbeeld door het koppelen van de kleinere projecten aan de grotere vraagstukken die daarop van invloed zijn.
[Reageer op deze reactie]
Dag Michel, helder stuk en fijn dat je concrete voorbeelden noemt. Dat heeft een term als ‘netwerkorganisatie’ nodig. Kun je misschien nog concreter worden: je geeft het voorbeeld van Hivos; geloof jij in meerdere, verschillende platforms waarin een of meerdere organisaties vanuit hun eigen achtergrond en expertise een thema domineren of betekent netwerkorganisatie per definitie dat alles aan elkaar geknoopt wordt en er niet alleen in de diepte maar ook in de breedte intensief wordt samengewerkt/genetwerkt?
denk jij, kortom, dat (bestaande) organisaties de doelen hand in hand en gezamenlijk moeten tegemoet treden (via of als een netwerkorganisatie) of is er ruimte, of is het zelfs beter en logischer, als er grote verscheidenheid is en dat organisaties zich juist moeten onderscheiden en wellicht concurreren?
[Reageer op deze reactie]
Mooie kort krachtig artikel. Ik ben het er helemaal mee eens. Veel NGOs werken echter nog vanuit het beheersingsparadigma en vinden het doodeng om de boel los te laten…. Daarnaast zijn ze veelal nationaal georganiseerd terwijl je juist deze grenzen los moet laten. Sterker nog, je kan ze niet beheersen…
[Reageer op deze reactie]
Hallo Hapee,
Mee eens, het was bedoeld als makkelijk herkenbaar voorbeeld; misschien niet de meest context-geschikte inderdaad. Hoewel financiële winst voor Microsoft zich natuurlijk laat vertalen in betere-wereld-winst voor NGOs in deze context. En als dat net zo goed lukt mogen we heel tevreden zijn
[Reageer op deze reactie]
Hoi Michel,
ik ben het helemaal eens met de strekking van je artikel en herken de NGO van de toekomst in de manier waarop je dit beschrijft en de vergelijking met bv. een platform. Ik vind het alleen jammer dat je in dit voorbeeld nu Windows gebruikt, dit is inderdaad een platform maar tamelijk centralistisch gemaakt, met uiteindelijk alleen winst als oogmerk terwijl er tal van platforms ontwikkeld worden die nog veel beter als voorbeeld kunnen dienen dan Windows namelijk Open Source besturingssystemen als Debian en Ubuntu die gedecentraliseerd gemaakt worden en verder hetzelfde als Windows doen dus hier een beter voorbeeld zijn voor het beeld wat je wilt maken.
[Reageer op deze reactie]