Ontwikkelingsorganisaties werven onsympathiek fondsen
Het WRR-rapport pleit voor een gedragscode binnen de ontwikkelingssamenwerking. Deze ochtend gaf Marc Broere daar zijn visie op. Vanmiddag richt Roelof van der Laar zijn pijlen op de manier waarop organisaties fondsen werven. ‘De dure, agressieve en platte manier van fondsenwerving doet meer kwaad dan goed.’ Hij pleit daarom voor een nieuwe norm van fondsenwerving en meer transparantie in de manier waarop donaties worden gebruikt.
Binnen de ontwikkelingssamenwerkingsector wordt veel gepraat over geld. De laatste maanden gaat het vooral over hoeveel geld er na de bezuinigingen voor een organisatie of thema overblijft en over de salarissen van directeuren. Belangrijker is hoe organisaties fondsen werven en daarmee het draagvlak voor internationale samenwerking beïnvloeden.
De manier waarop ontwikkelingsorganisaties fondsen werven verandert. Mensen worden steeds vaker ongevraagd aangesproken door straatwervers en gebeld door callcenters. Kostbare en agressieve methodes worden steeds vaker ingezet. Organisaties geven hier miljoenen aan uit. Ze zien dit als enige manier om de beschikbare budgetten zo groot mogelijk te maken. De vraag is of het doel de middelen rechtvaardigt.
DG-norm
Een aantal directeuren van ontwikkelingsorganisaties is in opspraak geraakt doordat ze meer verdienen dan een directeur-generaal op een ministerie (de DG-norm). Er zijn echter tientallen medewerkers en eigenaren van bedrijven die veel meer dan de DG-norm of zelfs de Balkenendenorm verdienen door het werven van fondsen. Als directeuren niet meer mogen verdienen dan de DG-norm, waarom zoveel anderen die in of voor de sector werken dan wel? Mij lijkt het tijd voor een norm voor de hoogte van vergoedingen voor externen en bedrijven en transparantie over hoeveel organisaties, bijvoorbeeld per donateur, aan bedrijven betalen.
Draagvlak
Straatwervers, huis-aan-huis wervers en callcenters die ongevraagd mensen benaderen kosten niet alleen veel, ze roepen ook veel irritatie op. Als deze irritatie groter wordt dan de waardering voor het werk dat organisaties doen, haken mensen definitief af. Het draagvlak voor internationale samenwerking neemt dan af.
Virale campagnes via sociale media, acties door vrijwilligers, gratis of goedkope publiciteit en andere sympathieke methodes kunnen het draagvlak voor internationale samenwerking juist vergroten en verdienen daarom de voorkeur. Door de forse bezuinigingen, die vooral grote organisaties raken, bestaat echter het gevaar dat de komende jaren op een nog agressievere en kostbaardere manier fondsen geworven gaan worden en dat de concurrentie tussen organisaties verder toeneemt.
Concurrentie
Organisaties beconcurreren elkaar nu al meer dan nodig door campagne te voeren op hetzelfde thema. Vaak niet omdat dat thema hun belangrijkste thema is, maar omdat dit mensen het meest motiveert om een donatie te doen. Boodschappen zijn snel en plat en dekken de lading niet of nauwelijks meer. Mensen doen een donatie voor de aanschaf van een geit in Bangladesh, maar het geld gaat in werkelijkheid naar aidsremmers in Tanzania. Ze geven geld om een einde te maken aan de vrouwenhandel in India, maar steunen een onderwijsproject in Rwanda. Dat is niet uit te leggen. Het is een kwestie van tijd voordat die uitleg wel gevraagd wordt. Dat zal grote gevolgen hebben voor die organisaties, maar ook voor de sector als geheel.
Klein
De reactie binnen de internationale samenwerking is de afgelopen jaren steeds nadrukkelijker zichtbaar. De opkomst en populariteit van kleine organisaties geeft aan dat mensen behoefte hebben aan ‘dichtbij’ geven, een lage overhead en zekerheid over waar hun bijdrage naar toe gaat. De sector heeft hier geen antwoord op, anders dan (soms) te stellen dat deze kleine organisaties geen of weinig toegevoegde waarde hebben.
Meer kwaad dan goed
Het is tijd voor verandering van de manier waarop organisaties fondsen werven. Een nieuwe norm kan ervoor zorgen dat niemand zich binnen of aan de ontwikkelingssamenwerkingsector verrijkt. Transparantie is nodig om donateurs inzicht te geven in waar hun donatie voor gebruikt wordt. Sympathieke methoden van fondsenwerving verdienen de voorkeur boven agressieve methoden. Gekozen thema’s en onderwerpen in de fondsenwerving moeten representatief zijn voor het werk dat organisaties doen.
De dure, agressieve en platte manier van fondsenwerving doet meer kwaad dan goed. Alleen door hier gezamenlijk vanaf te zien kunnen het vertrouwen in de sector en het draagvlak voor internationale samenwerking vergroot worden.
Over de schrijver
Roelof van Laar is directeur van Stop Kindermisbruik en voorzitter van Nieuw IS. Nieuw IS is een recent opgerichte vereniging van ontwikkelingsorganisaties die naar vernieuwing binnen internationale samenwerking streven en de opvolger van het Innovatieplatform Ontwikkelingssamenwerking.
Vindt u deze bijdrage de moeite waard? Geef ons dan uw fair share.
Doe een donatie via Paypal
Neem een abonnement en blijf op de hoogte van alles wat er speelt in de ontwikkelingssector.
Dag Roelof,
Eens met je verhaal. Herkenbaar. Wij ergeren ons al lang aan de foute wijze van fondsenwerving. Dit staat een duurzame relatie tussen de donateur en de goede doelen in de weg. Vandaag hebben we zelfs de website http://transparantievereist.wordpress.com/ in het leven geroepen. De eerste club die we tot transparantie zullen dwingen is CordAid. Jammer… maar we zullen nu flink aan de bel gaan trekken. Mogelijk volgen er meerdere organisaties.
Groet,
Jan
[Reageer op deze reactie]
In het paragraafje Klein wordt op enigzins kromme wijze betoogd dat ‘de kleine organisaties’ makkelijker fondsen weten te werven dan ‘de sector’ maar ook dat de ‘grote organisaties’ zich daartegen afzetten door te beweren dat die ‘kleine organisaties’ weinig toegevoegde waarde hebben.
Dat gaat voorbij aan de ondersteuning die verschillende ‘grotere’ organisaties zoals Cordaid, Oxfam Novib, ICCO en Edukans via hun loketten (verenigd in Linkis) geven aan particuliere initiatieven. Zij zien o.m. de verbindingen die zo ontstaan tussen ‘groot’ en ‘klein’ en onderling als toegevoegde waarde. Dus die polariserende opmerking is wat ons betreft onterecht en niet relevant in dit verband.
[Reageer op deze reactie]
Vond het een aardige discussie op Radio 1 (terug te luisteren via hun luisteraar-per-uur, eerst het hele uur even laten bufferen en dan kun je doorschuiven naar het laatste kwartier). Het ging inderdaad, dat lag aan de VARA en niet aan Roelof of Gosse, teveel over hoe ‘irritant’ werving mag zijn, maar het was ook duidelijk dat beide heren er positief inzitten en proberen goede doelen nog beter te maken qua kwaliteit en qua aansluiting bij de maatschappij. Ik zou het zeer toejuichen als Vice Versa daarover een debat zou starten, na het succesvolle debat over wat het overheidsbeleid van de nieuwe staatssecretaris zou moeten zijn. Partos doet daar graag aan mee, zoals we bijvoorbeeld ook de nieuwe jaarlijkse Award voor de Briljante Mislukking ondersteunen (open zijn over en leren van je fouten) of A Call to Action van Jong OS op 22 januari.
[Reageer op deze reactie]
Roelof van Laar Reply:
januari 4th, 2011 at 14:03
Het debatje is terug te luisteren en te zien via deze link: http://www.joop.nl/show/detail/artikel/joop_debat_hulporganisaties_werven_onsympathiek_fondsn/
[Reageer op deze reactie]
Toch nog even een reactie per punt op de reactie van ‘een fondsenwerver’:
Draagvlak voor fondsenwerving: voor de uitwassen binnen de fondsenwerving is geen draagvlak. Die uitwassen zijn schadelijk voor de sector als geheel. Ik besef me dat mijn stuk dat draagvlak ook kan beïnvloeden, maar dat kan geen reden zijn om misstanden niet te benoemen.
Marktwerking: de markt voor fondsenwerving voor goede doelen wordt door goede doelen gemaakt. Zij creëren de vraag. Zonder vraag naar dure fondsenwerving ook geen aanbod. Een deel van de fondsenwervers zullen dan stoppen, maar daar ben ik niet rouwig om. Dit zal meer ruimte scheppen voor sympathieke manieren van fondsenwerving en de effectiviteit daarvan vergroten.
Miljoenen: veel kosten die voor fondsenwerving worden gemaakt worden nu weggestopt als kosten voorlichting of beheer. De dure methoden van fondsenwerving kosten, zeker op de korte termijn, meer dan ze opleveren. Zie bijvoorbeeld de recente publicaties over sms-acties (die vaak meer kosten dan opleveren) of de kosten van straatwerving (die vaak evenveel of meer zijn als een jaardonatie van een donateur).
Norm: een norm zou een deel van de fondsenwerving inderdaad de nek omdraaien. Dat is ook precies mijn bedoeling. Als donateurs zouden weten hoeveel kosten er gemaakt zijn om hen donateur te maken zouden ze geen donateur geworden zijn. Dat heet misleiding en daar kan niet snel genoeg een einde aan komen.
Utopische gedachte: volgens mij is de sector gebouwd op utopische gedachten en creëren we waarde door die utopische gedachten na te streven. Het zou goed zijn als de fondsenwerving weer meer door utopische gedachten vormgegeven zou worden.
[Reageer op deze reactie]
Inderdaad, ontwikkelingsorganisaties werven ook zeer sympathiek fondsen. Alphe d’Huzes, Trailwalker, etc.: helemaal goed. Op dat punt kunnen we elkaar snel vinden. Ik pleit daar ook juist voor.
Als de fondsenwerver hierboven denkt dat de manier van fondsenwerven geen invloed heeft op het draagvlak moet hij toch eens googlen op ‘sms’ en ‘goede doelen’. Lees de reacties van mensen die zich laten overhalen om eenmalig een paar euro te doneren en vervolgens gebeld worden met de vraag periodiek donateur te worden. Daar hebben die mensen niet om gevraagd, en levert veel ergernis op. Er staan fora vol met dit soort ergernissen. De sympathieke acties en organisaties hebben daar vervolgens last van.
Ik vind het overigens wel opvallend dat deze fondsenwerver alleen vertrouwen heeft in fondsenwerving, maar niet in de organisaties waar hij fondsen voor werft. Dat is echt het cynisme ten top.
Ik heb zin in de discussie morgen, hopelijk volgt er een echte dialoog. Ik denk dat de agressieve en dure methode uiteindelijk minder oplevert dan de sympathieke. Daar komen we inderdaad alleen achter door het te proberen. Ik zie de ‘race to the bottom’ die nu aan de gang is in ieder geval niet als wenselijk of toekomstbestendig.
Over het fondsenwervende succes van Stop Kindermisbruik heb ik in ieder geval niet te klagen: tot nu toe verdrievoudigen we onze omzet elk jaar (sinds de oprichting in 2008).
[Reageer op deze reactie]
Annemiek Snoodijk (OxfamNovib) via Twitter: ontwikkelingsorganisaties werven ook sympathiek fondsen: http://www.trailwalker.nl/
[Reageer op deze reactie]
Ter informatie: ik heb gehoord dat er morgen, dinsdag ergens tussen half twaalf en twaalf op radio 1 een discussie over fondsenwervingsmethoden is n.a.v. dit artikel, tussen Roelof enerzijds en Gosse Bosma van de VFI (fondsenwervende organisaties) anderzijds!
[Reageer op deze reactie]
Nog nooit heb ik op een dergelijk artikel gereageerd, maar dit kon ik niet laten liggen. Ik stel voor dat mensen die geen verstand hebben van fondsenwerving daar ook geen mening over ventileren. Aardig dat u draagvlak voor IS wilt creeren door het draagvlak voor fondsenwerving aan te vallen…
“Belangrijker is hoe organisaties fondsen werven en daarmee het draagvlak voor internationale samenwerking beïnvloeden.”
- Het allerbelangrijkste beïnvloeder van het draagvlak is het effect dat een organisatie bewerkstelligd. Grappig dat fondsenwerving de schuld krijgt. Lijkt mij precies omgekeerd. Fondsenwerving heeft het juist moeilijker door dat slechtere draagvlak en moet daarom directer om geld vragen. De jaren 80 zijn voorbij en iedereen moet wat meer z’n best doen om donateurs te werven.
“Als directeuren niet meer mogen verdienen dan de DG-norm, waarom zoveel anderen die in of voor de sector werken dan wel?”
- Dat heet marktwerking. Als je er niet voor wilt betalen krijg je ook niks. Ik zou u graag willen aanraden om Uncharitable van Dan Pallotta te lezen.
“Organisaties geven hier miljoenen aan uit. Ze zien dit als enige manier om de beschikbare budgetten zo groot mogelijk te maken.”
- Als je zegt dat ze hier miljoenen aan uitgeven moet je ook meteen zeggen dat ze er een veelvoud mee hebben opgehaald. Bovendien blijkt het inderdaad een van de weinige manieren om de beschikbare budgetten zo groot mogelijk te maken.
“Mij lijkt het tijd voor een norm voor de hoogte van vergoedingen voor externen en bedrijven en transparantie over hoeveel organisaties, bijvoorbeeld per donateur, aan bedrijven betalen.”
- Waarom? Transparantie is prima, maar er bestaat ook zoiets als concurrentie. Zou dergelijke communicatie de fondsenwerving niet helemaal de nek omdraaien?
“Als deze irritatie groter wordt dan de waardering voor het werk dat organisaties doen, haken mensen definitief af. Het draagvlak voor internationale samenwerking neemt dan af.”
- Nogmaals, ik vind het wat zwak om fondsenwerving de schuld te geven van het falen van organisaties om mensen te overtuigen van het nut van IS.
“Virale campagnes via sociale media, acties door vrijwilligers, gratis of goedkope publiciteit en andere sympathieke methodes kunnen het draagvlak voor internationale samenwerking juist vergroten en verdienen daarom de voorkeur. ”
- Tuurlijk hebben goedkopere acties de voorkeur, logisch, maar die leveren niet het gewenste effect en dus is het wel erg makkelijk om te doen alsof daar niet eens over wordt nagedacht. Misschien de blog van Beth Kanter eens wat vaker bekijken en je zal verrast zijn over wat nonprofits allemaal doen op het gebied van social media.
“De opkomst en populariteit van kleine organisaties geeft aan dat mensen behoefte hebben aan ‘dichtbij’ geven, een lage overhead en zekerheid over waar hun bijdrage naar toe gaat.”
- Dit wordt vaak genoemd als trend, maar ik zou dat wel eens onderbouwd willen zien met cijfers. Lijkt verdacht veel op de wens om een self fulfilling prophecy. Dan nog altijd is het een fractie (gekeken naar inkomsten) van de grote IS organisaties die het draagvlak bepalen en dus niet relevant denk ik.
“De dure, agressieve en platte manier van fondsenwerving doet meer kwaad dan goed. Alleen door hier gezamenlijk vanaf te zien kunnen het vertrouwen in de sector en het draagvlak voor internationale samenwerking vergroot worden.”
- Een utopische gedachte als uw beweringen uberhaubt waar zouden zijn.
Ik wens u veel succes met uw eigen fondsenwerving. Als u uw eigen strategie volgt, zal ik u niet veel succes voorspellen.
Groet,
Een fondsenwerver
[Reageer op deze reactie]
marc broere Reply:
januari 3rd, 2011 at 21:52
Een interessante discussie waarover we ook in de papieren uitgave van Vice Versa al veel over geschreven hebben. In mijn laatste Beschouwing heb ik ook nog geschreven over de kloof tussen wat ontwikkelingsorganisaties DOEN en wat ze COMMUNICEREN. Ik denk dat ontwikkelingsorganisaties via hun partnernetwerk op een goudmijn zitten, namelijk mensen die op een geweldige manier aan het strijden zijn tegen onrecht een armoede. Die oprechte verhalen moeten ze laten zien in plaats van die inderdaad soms stupide fondsenwerving waar Roelof van der Laar het heel terecht over heeft. En ik vind het zeer onterecht dat de anonieme fondsenwerver Van der Laar het verwijt maakt dat hij geen verstand van zaken heeft. Ik vind namelijk dat hij dat wel degelijk heeft. Ik nodig de anonieme fondsenwerver uit om onder zijn eigen naam nog een keer zijn standpunten in een echt opiniestuk helder te maken. En Alexander dank voor de tip. Jij hebt in het verleden ook in Vice Versa al interessante dingen over dit onderwerp geschreven.
[Reageer op deze reactie]
Judith Reply:
januari 5th, 2011 at 16:38
Je raakt een paar goede snaren, Roelof.
Het is irritant hoe je in NL aangeklampt wordt op straat of aan je eigen voordeur, en vooral met het afschuwelijke negatieve beeldmateriaal en/of boodschap. Waarom blijven teruggrijpen naar die negativiteit? Om dat nu eenmaal mensen eerder geven vanuit n medelijden? Maar hoe zit het met de trots, eigen waarde en kracht van de geholpen mensen zelf – waar het om gaat? Ik daag dan ook graag ‘deze fondswerver’ e.a. uit om ook hierover verder te praten.
Net als Marc (Broere) ben ik voor het communiceren en laten zien van de oprechte verhalen, en het laten horen van de stem van de lokale partners in de ontwikkelingslanden zelf. Want het is hun verhaal.
[Reageer op deze reactie]