FoodFirst conferentie: hoe voeden we 9 miljard mensen?

FoodFirst organiseerde op 8 mei in samenwerking met RoundTable WorldConnectors een debat met als centrale vraag of we de wereldbevolking op een duurzame manier kunnen blijven voeden. Dit was het tweede debat in een serie van totaal zeven bijeenkomsten rond het thema voedsel en duurzaamheid. De Innovatietoren van de Floriade is een uitgelezen plek voor een inspirerende uitwisseling van verschillende perspectieven. Zo blijkt dat we wellicht best vlees kunnen blijven eten en het voedselvraagstuk vooral politiek van aard is.

Hans Eenhoorn, voormalig Senior Vice President van Unilever, trapte het debat af door te onderstrepen dat voedsel een basisrecht is. Halvering van het aantal mensen met chronische honger is beschreven in het eerste milleniumdoel. De recente prijspieken in voedselprijzen hebben er echter toe geleid dat 150 miljoen mensen méér in een situatie van chronische honger leven. In totaal zijn er nu een miljard mensen die chronische honger lijden, waarvan opvallend genoeg de helft kleinschalige boeren zijn. Volgens Eenhoorn is er dan ook sprake van een chronische voedselcrisis. Een verwachte wereldbevolking van meer dan 9 miljard in 2050 vergroot de uitdaging die crisis aan te pakken.

Een systeemfalen

Nitin Desai (WWF International, lid van de Indiase Raad inzake klimaatverandering, secretaris-generaal bij de Wereldtop over duurzame ontwikkeling in Johannesburg in 2002) gaf vervolgens zijn visie op de vraag of we een wereldbevolking van ruim 9 miljard kunnen voeden. Volgens hem ligt het probleem niet bij de productie – de mondiale productie in kilocalorieën is voldoende om de gehele wereldbevolking te voeden – maar bij de verdeling.

Hoe krijgen we het voedsel bij de mensen? Dat is een falen van het systeem. Met desastreuze gevolgen. In dezelfde tijd als zijn presentatie, 20 minuten, sterven door vitaminetekort 200 kinderen. Als er iedere 20 minuten een vliegtuig neerstort met een gelijk aantal doden tot gevolg, gaan we ons toch afvragen wat er mis is met het luchtverkeersysteem? Zo moeten we ook kritisch kijken naar ons voedselsysteem. Er is veel gedaan aan landbouwintensivering, met voorbeelden van landdegradatie, toegenomen druk op milieu en afname van biodiversiteit tot gevolg. Dan is het schrijnend te zien dat gedurende productie, maar ook bij de consument in totaal één derde van voedsel verloren gaat of weggegooid wordt, vindt Nitin Desai.

Meer vlees eten mag?

Prem Bindraban (directeur ISRIC World Soil Information, Wageningen UR) belicht het thema vanuit een andere hoek. Ons huidige consumptiegedrag leidt er toe dat er druk is op voedselproductie. In de huidige aanpak wordt te veel geprobeerd oude systemen te handhaven, mede door belangen vanuit de industrie en de politiek. Bovendien gaat het om een debat dat niet zonder emoties te voeren is. Volgens Bindraban leidt dat echter tot ongefundeerde voorkeur voor biologische landbouw, niet adequate oplossingen zoals productie van biobrandstoffen, of de oproep aan mensen om vegetariër te worden.

Mogen we dan allemaal rustig doorgaan met consumeren van vlees? Bindraban provoceerde het publiek door te zeggen dat dat misschien best zou kunnen – het moet dan echter wel gaan om vlees van graseters, want kippen en varkens eten voedsel wat de mens ook kan eten. De wetenschap kan meer onderzoek doen naar vee op grasland en het gebruik van mest. Zo kan wellicht vlees eten ook duurzaam zijn.

Waar het volgens Bindraban om gaat is dat efficiëntie in productie laag is. In Afrika is meer land gebruikt voor landbouw, maar de opbrengst per hectare is nauwelijks toegenomen. De bodemvruchtbaarheid moet verbeterd worden en voedsel moet lokaal geproduceerd worden. Het grootste deel van voedsel dat verhandeld wordt, is bestemd als voer voor vee. Biobrandstoffen zijn daarnaast ook directe concurrentie; op de vruchtbare bodems die daarvoor nodig zijn, hadden ook gewassen voor voedsel verbouwd kunnen worden. Het gaat om de basis, benadrukt Bindraban: we hebben een voedselprobleem, geen energieprobleem. ‘We moeten het werkelijke probleem oplossen.’, aldus de directeur van ISRIC.

Leren van boeren uit het Zuiden

Na de prikkelende presentaties, werd een panel van experts gevraagd op de stellingen in te gaan. In het panel zaten: Hans Eenhoorn (worldconnector en voormalig Senior Vice President van Unilever), Paul Engel (directeur ECDPM en hoogleraar Public Policy en Innovatie, Maastricht School of Management), Paul Jansen (Directeur Corporate Public Affairs Agri van VION NV) en Wouter Verhey (Beleidsverantwoordelijke voedselzekerheid, Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie).

Paul Engel stelde dat we vastzitten in een paradigma van schaalvergroting. We moeten dat deels loslaten en leren dat het ook anders kan van boeren uit het Zuiden. Wij denken aan grote percelen met één gewas. We moeten ook oog hebben voor de boer met 1,4 hectare waarop hij 32 gewassen verbouwt. Dat zijn andere manieren van slimme en efficiënte landbouw. We hebben niet te maken met een technisch probleem, volgens Engel, maar met een politiek probleem.

Hans Eenhoorn voegde toe dat er hoop is: de laatste jaren is landbouw weer terug op de agenda. In Afrika heeft de groene revolutie niet gewerkt zoals die in Azië wel heeft gewerkt. Er is geen wetgeving geweest die boeren hebben gesteund met prijs- en opkoopgaranties. Nu is dat inzicht beter geworden. Landbouw is bovendien kennisintensiever geworden. Het is zaak die kennis op de boer over te brengen en hem/haar te zien als ondernemer. ‘Kleinschalige boeren kunnen alle steun en investeringen gebruiken.’, aldus Eenhoorn.

Tijd is altijd te kort om alle punten goed te bediscussiëren. Wordt vervolgd dus. Letterlijk, in dit geval. Op 29 mei staat het derde debat in de reeks Floriade Conferenties gepland. Specifiek thema zal zijn: Afrika en het voedselprobleem.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Vindt u deze bijdrage de moeite waard? Geef ons dan uw fair share.

Doe een donatie via Paypal

Neem een abonnement en blijf op de hoogte van alles wat er speelt in de ontwikkelingssector.

Klik hier voor een abonnement