Ontwikkelingsbeleid van de VVD – fact-free en slecht onderbouwd

Door: op 18 juni 2012 geplaatst in Opinie - E-mail dit artikel | Print dit artikel

Het nieuws dat de VVD drie miljard euro wil korten op ontwikkelingssamenwerking, doet veel stof opwaaien. Zowel in de politiek, als in de ontwikkelinggsector. Volgens René Grotenhuis, algemeen directeur van Cordaid, klopt er niets van de argumenten van VVD fractieleider Stef Blok en woordvoerder ontwikkelingssamenwerking Ingrid de Caluwé.

In zijn opinieartikel in de Volkskrant van zaterdag 16 juni zet Stef Blok, samen met Ingrid de Caluwé, uiteen waarom ontwikkelingssamenwerking met drie miljard gekort kan worden en van 4,3 miljard terug kan en moet naar 1,3 miljard. Er gaat zo’n 70% af.

Nu staat het elke politieke partij vrij te vinden dat er fors gesneden kan worden in het budget van ontwikkelingssamenwerking. Politiek bestaat bij de gratie van verschillen van inzichten over keuzen en prioriteiten en verschillen over taak en rol van de overheid. Maar het zou een fractieleider als Stef Blok sieren als hij zich niet begeeft op het pad van de fact-free politics en als zijn redeneringen de toets van zindelijkheid zouden kunnen doorstaan. Quod non.

1. Dramatische mislukkingen

‘Er zijn veel dramatische mislukkingen’, constateert Blok. Is het een mislukking dat de gemiddelde leeftijd met vijf en twintig jaar is toegenomen, dat de deelname van kinderen aan het onderwijs tot boven de 90% is gestegen, dat het aantal Aidsdoden daalt, dat vaccinatie van kinderen eerder regel dan uitzondering is, dat 80 miljoen mensen toegang hebben tot microkrediet? De feiten laten zien dat de kwaliteit van leven voor honderden miljoenen mensen enorm is toegenomen. En in al die gevallen is ontwikkelingssamenwerking de belangrijkste bron voor de ontwikkeling van beleid en voor de financiering.

2. Ontwikkelingssamenwerking en economische groei

Dat honderden miljoenen mensen, vooral in Azië, aan bittere armoede zijn ontsnapt is te danken, zegt Blok, aan het besluit van India en China ‘om de rol van de staat te verkleinen en zich te richten op de wereldmarkt’. Blok hoort blijkbaar tot degenen die geloven dat ontwikkeling alleen maar kan als er economische groei is via globalisering. Daarom neemt hij de hierboven opgesomde resultaten in de kwaliteit van leven in Afrika niet serieus. Het interessante van ontwikkelingssamenwerking in Afrika is dat daar enorme vooruitgang in kwaliteit van leven is geboekt tegen verhoudingsgewijs lage kosten. De kracht van kennis en van relatief goedkope technologie heeft daar zijn werk gedaan.

Blok moet uit zijn harnas komen waarin elke verbetering alleen tot stand kan komen op basis van macro-economische groei. Dat is ook in het klein aantoonbaar. In Uruzgan zorgt Cordaid samen met onze lokale partner voor gezondheidszorg. De dekking is in acht jaar gegroeid van 10% naar 70% van de bevolking voor een bedrag van 7 euro per persoon. Zo goedkoop kan het zijn om moedersterfte terug te dringen en kinderen te vaccineren.

De bewering dat India en China ‘de rol van de staat verkleinen’ staat overigens ver af van de werkelijkheid. In beide landen is de rol van de staat groot en dominant en is protectie een pijler van het succes op de wereldmarkt.

3. Morele plicht.

Als er al een morele plicht is, zeggen Blok en de Caluwé, dan ligt hij niet bij de overheid maar bij de burgers: ‘Als liberalen voelen wij zeker een morele plicht tegenover medemensen die het minder hebben. Maar waarom zouden we die afkopen via de overheid.’ Hier lopen een aantal redeneringen door elkaar. Er wordt een interessant onderscheid gemaakt tussen de staat en de burger. Alsof ook de bijstand of natuurbeheer of gezondheidszorg geen zaken zijn die burgers belangrijk vinden en waarvan de politiek, gelegitimeerd door burgers, besluit om die via de staat te regelen.

Ik neem aan dat ook de VVD vindt dat onderwijs en gezondheidszorg en HIV/Aids bestrijding tot verantwoordelijkheden van de staat behoren. Dat geldt zowel hier als in Afghanistan of Congo. Als de lokale overheid daarvoor onvoldoende middelen, kennis, infrastructuur heeft, is het dan niet de morele plicht van andere staten daarbij te helpen. In het Nederlands recht is het een plicht een medeburger in nood te helpen. Verzaken daarvan kan strafbaar zijn. In een globaliserende wereld is het wegkijken van staten ten opzichte van elkaars problemen, c.q. kerntaken, zoniet juridisch, dan tenminste moreel laakbaar.

4. Specifieke deskundigheid en eigen belang.

We moeten ons bezig houden, zo betogen Blok en de Caluwé, met ‘landen die de potentie hebben om op eigen benen te staan… en waar ons bedrijfsleven goede investeringsmogelijkheden vindt’. Met dat criterium strepen ze de landen aan de onderkant van de wereld met een haal door. Want Afghanistan, Congo, Zuid-Sudan, Burundi staan nog lang niet op eigen benen. Het uitzicht daarop is er niet. De Afghaanse overheid is voor zijn budget voor 90% afhankelijk van buitenlandse financiers, de Burundese voor meer dan 50%. En in die landen is de kans voor ons bedrijfsleven klein. Een paar jaar geleden werd 10 miljoen vrijgemaakt voor het Nederlands bedrijfsleven in Uruzgan. Het heeft niets opgeleverd behalve consultancy-opdrachten en studies. Het doorstrepen van die landen is ook strijdig met het zelf gekozen criterium van doeltreffend ‘het verschil maken’. Juist in die landen is de meeste vooruitgang te realiseren tegen de laagste kosten, zie mijn eerder aangehaalde voorbeeld van gezondheidszorg in Uruzgan.

5. Maatschappelijke organisaties.

Tot drie keer toe wordt de staf gebroken over Nederlandse hulporganisaties. Subsidie aan hen kan vervallen. Ze moeten hun geld maar bij de burger ophalen, ze zijn versnipperd en ze verhogen de kosten. Hier worden Blok en de Caluwé verblind door hun ideologische weerstand. Wie nuchter kijkt naar ontwikkelingslanden weet dat maatschappelijke organisaties onmisbaar zijn om door te dringen in de haarvaten van die samenlevingen. En wie de literatuur bijhoudt, weet ook dat ze het meest kostenefficiënte kanaal zijn om ontwikkelingsgeld te besteden. Dan hebben we het nog niet gehad over de diplomatieke en economische netwerkfunctie wereldwijd van de Nederlandse maatschappelijke organisaties. Andere landen kijken al jarenlang jaloers naar deze positie. Bovendien verliezen de schrijvers de verhoudingen uit het oog. Het medefinancieringsbudget (geld besteed via Nederlandse ngo’s) bedraagt op dit moment slechts 9% van de begroting.

6. Drie miljard uit de lucht gegrepen.

Aan het eind van hun artikel, letterlijk in de laatste zin, komen de schrijvers tot de conclusie dat er 3 miljard af kan. Nergens wordt die berekening onderbouwd, nergens wordt aangegeven waar de bezuinigingen vandaan komen.

VVD doet zichzelf tekort.

Met dit artikel doen Stef Blok en Ingrid de Caluwé zichzelf en de VVD tekort. Voor de goede lezer staan er een aantal relevante opmerkingen in voor het noodzakelijke debat over hervorming van OS:

- ze wijzen terecht op de perversiteit van ODA-criteria die investeringen buitensluiten behalve als ze mislukken

- met de verwijzing naar ‘de aanpak van wereldwijd spelende problemen’ pakt de VVD de notie van ‘global public goods’ op die een onmisbaar element zijn van de agenda van internationale samenwerking.

- in dat verband wijzen ze terecht op die zaken waarin we een relevante rol en bijdrage kunnen leveren

- ze steunen terecht het idee van NL-Aid als noodzakelijk expertisecentrum om datgene te doen wat we beter doen.

- het verruimen van de fiscale aantrekkelijkheid van giften aan goede doelen.

Ik begrijp nooit zo goed waarom in ontwikkelingssamenwerking eerst bloedneuzen geslagen moeten worden en anderen voor de schenen geschopt moeten worden om het eigen punt te maken. En zeker als dat gebeurt op basis van fact-free politics en slechte redeneringen.

Blok en De Caluwé trekken het OS-debat terug in oude ideologische loopgraven in plaats van bij te dragen aan een zinvol hervormingsdebat.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

8 reacties op “Ontwikkelingsbeleid van de VVD – fact-free en slecht onderbouwd

  1. Pingback: Aftrap verkiezingscampagne 12.09.2012 – VVD « Debat in de Digitale Hofstad

  2. Zouden deze misstanden in de OS sector ook iets te maken kunnen hebben met het grootschalige ongenoegen van de VVD en de kiezer met gesubsidieerde ontwikkelingshulp?
    Allerlei prachtige en steekhoudende argumenten kunnen en mogen worden aangedragen om ontwikkelingshulp in het vizier van de kiezer te houden, maar zolang het aantoonbaar misgaat en subsidiegeld wordt gestolen danwel misbruikt, is het moeilijk uit te leggen aan het electoraat waarom er aan de reeds door vele landen ‘losgelaten’ 0,7% norm moet worden vastgehouden.

    Meer dan Euro 300.000 aan subsidiegeld gestolen door SNV medewerker
    http://www.snvworld.org/en/regions/world/nieuws/fraudegeval-in-snv-kantoor-laos

    Kamerbrief Knapen over vermoedens fraude met ontwikkelingsgeld op Makerere University in Oeganda
    http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2012/06/01/kamerbrief-over-vermoedens-van-fraude-met-ontwikkelingsgeld-op-makerere-university-in-oeganda.html

    Ontwikkelingsorganisatie SNV bedreef vriendjespolitiek
    http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2686/Binnenland/article/detail/1865379/2011/03/26/Ontwikkelingsorganisatie-SNV-bedreef-vriendjespolitiek.dhtml

    Hivos en SNV stelen biogasproject http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2664/Nieuws/article/detail/1856356/2011/03/07/Nederlandse-hulporganisaties-stelen-Afrikaans-project.dhtml

    Kantoor OxfamNovib op de balans voor 7 miljoen euro
    http://www.oxfamnovib.nl/?id=FAQ

    Torenhoge gesubsidieerde salarissen bij Rode Kruis, SNV http://www.elsevier.nl/web/Nieuws/Nederland/283627/Hulpclub-SNV-verlaagt-onder-druk-salarissen-directie.htm

    Nederland geeft duizenden euro’s aan ‘ingestraald water’
    http://www.elsevier.nl/web/10221686/Nieuws/Politiek/Nederland-geeft-duizenden-euros-aan-ingestraald-water.htm

    [Reageer op deze reactie]

    Rob Wildschut Reply:

    Eerlijk gezegd begrijp ik niet zo goed wat u hiermee wilt zeggen. Dat, net als in iedere andere sector, er in de OS sector af en toe wat misgaat? Of bedoelt u, als u spreekt over misstanden, dat bij OS er significant meer misgaat (met publiek geld) dan elders? Het laatste zou dan wel met wat uitleg gepaard mogen gaan. Aan uw lijstje te zien, is dat wat er mis is gegaan in ieder geval goed gedocumenteerd.

    [Reageer op deze reactie]

    Hanna van de Ven Reply:

    ‘Af en toe wat misgaat’ ? = uw citaat (= Rob Wildschut). Bovenstaande lijst is (helaas) slechts een greep wat er via Google search naar boven komt van de laatste twee jaar. En dan (wederom helaas) komt er de nieuwste controverse naar boven waaruit blijkt dat de top van de FMO bank (onbtwikkelingsbank en 51% in handen van de staat/belastingbetaler) zich salarissen toeeigent waarbij het SNV en het Rode Kruis salarisschandaal van 2010/2011 in het niet valt: Euro 316.000 euro, 241.000 euro en 241.000 euro respectievelijk voor de 3 directieleden.

    Werk aan de winkel, dus.

    [Reageer op deze reactie]

    Rob Wildschut Reply:

    Natuurlijk zou er niets mis moeten gaan. Daar gaat het niet om. Mijn vraag was dan ook of er, volgens u, in de OS sector méér misgaat dan elders. En dan bedoel ik niet wat u zoal bij google search kunt vinden, maar bijv gebaseerd op een gedegen studie. Valt OS in negatieve zin uit de toon, dan is er uiteraard een duidelijk probleem. Maar mocht dat niet zo zijn, dan wordt het interessant om er over na te denken waarom missers (en vermeende missers) de OS sector klaarblijkelijk sterker worden aangerekend dan andere sectoren waar publiek geld in omgaat. Sectoren waar het ‘electoraat’ desondanks niet om een vermindering van het budget vraagt.

    Paul Hassing Reply:

    Wellicht dat het de discussie helpt als Hanna van de Ven ook een lijst opstelt van zaken die wel goed lopen. Die zijn er namelijk ook genoeg. Misschien dat VV on line hier ook een rol kan vervullen, namelijk het verzamelen van publikaties over succesvolle en geslaagde projecten. Dan kan iedereen die dat wil daar kennis van nemen. Het zou toch -om een goede afweging te maken- moeten gaan om wat verkeerd en goed loopt en wat we daaruit kunnen leren om de moderniseringsagenda in te vullen. En wat de gevolgen zijn van een veranderende mondiale omgeving voor Nederland.

  3. Het nieuws van de VVD over het korten op ontwikkelingssamenwerking kan het beste begrepen worden in de context van de verkiezingen. Blijkbaar is de VVD van mening dat hierop geprofileerd kan worden. Wie worden door deze opmerkingen aangetrokken? PVV stemmers, weggelopen VVD-ers? Wil de huidige VVD een conservatieve ruk naar rechts maken, het liberalisme links laten liggen en op de republikeinen in de VS gaan lijken. En wil de VVD nu reeds voorparkeren op ontwikkelingssamenwerking om straks bij de onderhandelingen een grote zak politiek wisselgeld binnen te halen? Het kan zomaar. Serieus op de overwegingen van de VVD ingaan -vrees ik- is helaas verloren tijd. Wat niet wegneemt dat het ontwikkelingsbeleid wel verder gemoderniseerd moet worden. Laten we ons daarop richten en dit afdoen als een liberale misser van twee VVD-ers met een gebrekkige internationale horizon en armoede zien als eigen schuld, dikke bult.

    [Reageer op deze reactie]

  4. heer Grotenhuis,

    Plausible proposals for reforms (to OS) are an important, necessary and valuable contribution to debate for which we should be grateful to Cordaid. However, is it not the case, that until a larger number of respected voices start standing up against all forms of symbolic gesturing by a political class (any and all parties) seemingly incapable of moving beyond minor tactical maneuvers and media sound-bites (and the margins of the public budget), to consider the fundamental strategic issues facing all EU members – including NL – we can only expect more of the same?

    http://www.spiegel.de/international/world/interview-with-world-bank-president-robert-zoellick-a-839562.html

    Defense and OS will only continue to be the lowest hanging fruit in this game of (playing to imploding bases and) avoiding fundamental structural reforms at home :

    http://www.thebrokeronline.eu/Blogs/Future-Calling-blog/The-thick-end-of-social-entrepreneurship-s-thin-means

    Ideally perhaps, if we are interested in development generally; any reforms to OS itself could potentially answer challenges as home and abroad.

    [Reageer op deze reactie]

Vindt u deze bijdrage de moeite waard? Geef ons dan uw fair share.

Doe een donatie via Paypal

Neem een abonnement en blijf op de hoogte van alles wat er speelt in de ontwikkelingssector.

Klik hier voor een abonnement