‘Dat percentage dan maar weer – 0,7 % norm staat los van besteding ontwikkelingsgeld’

Door: op 20 september 2012 geplaatst in Opinie - E-mail dit artikel | Print dit artikel

De 0,7 norm is niet achterhaald, zoals Frank van der Linden beweert. Die norm staat namelijk los van hoe ontwikkelingsgelden besteed (zouden moeten) worden. En over dat laatste moet het blijven gaan. Zoals dat altijd al het geval was.

Daar gaan we weer. Als je wilt scoren dan noem je dat percentage van 0,7% maar weer eens. En vervolgens kom je met een prachtig theoretisch verhaal dat vooral benadrukt dat er veel over ontwikkelingssamenwerking (OS) gepraat en gedacht wordt, maar er niets uit komt. En natuurlijk noem je de ballast van die grote (?) aantallen oude en ouderwetse ontwikkelingswerkers die maar niet willen veranderen en waar je vanaf wil, maar niet vanaf komt omdat ze hun baantje willen behouden. Oh ja, je constateert ook nog dat de wereld de laatste tijd veranderd is, en dat de doorsuffende OS organisaties dat maar niet willen zien, en er vooral niet naar handelen.

Grammofoon

Tsja, wat mij betreft bestaat dat verhaal uit nogal wat vermoeiende stereotyperingen die in allerlei eerdere discussies al aan bod gekomen zijn en waar ik hier maar niet op in ga. Al was het maar om zelf niet ook een oude grammofoon te worden, met een andere plaat weliswaar, maar waar de naald eveneens blijft steken.

Dat percentage dan maar weer. Intrigerend vind ik de zin in Frank’s betoog: ‘De hoogte van het budget komt voort uit de keuzes die gemaakt worden en niet andersom ‘Ik ben echter bang dat je het dan niet redt met 0,7 procent. Het zal een veelvoud worden. Keuzes worden gemaakt, juist omdát de middelen beperkt zijn. Zoals bovenstaande stelling, maar dan  juist andersom: het budget zorgt ervoor dat je keuzes maakt en je niet alles kan doen wat je graag zou willen doen. Net als bij de aankoop van een auto, zeg maar. Je zou best een betere willen kiezen, maar daar heb je de middelen niet voor.

Het klopt dat het percentage van 0,7 procent vrij willekeurig en dus niet heilig is (net als 3% begrotingstekort, of 130 km/uur), maar het geeft wel een internationaal gedragen principe weer. Het principe een minimaal bedrag van onze rijkdom te delen met anderen. Principes zijn er niet om aan te hangen waar het uitkomt, en overboord te gooien wanneer het even niet uitkomt. Ook, of misschien wel juist, als anderen zich er niet aan houden. En inderdaad, het is een percentage. Het budget groeit dus als het ons goed gaat, en krimpt als we het even wat minder hebben. Mooi toch?

Besteding

Misschien is het wel interessant om te vermelden wat ik van een CIDIN promovenda hoorde toen ik bij het Wereldpodium in Tilburg was. Uit onderzoek bleek dat betreffende OS, het merendeel van de Nederlanders (zo’n 90%, als ik het goed onthouden heb) in twee groepen valt op te delen. Eén groep die er van overtuigd is dat hulp helpt de armoede te bestrijden, en een aanzienlijk grotere groep die vindt dat hulp zou kunnen helpen, als het maar goed besteed zou worden. Maar van dat laatste dus niet overtuigd is. Het is daarmee niet zozeer het budget dat ter discussie staat, maar de besteding. Of op z’n minst de informatie over die besteding. Laten we het daar dan over hebben.

Nogmaals, ik wil vooral benadrukken dat het om de besteding van het budget zou moeten gaan, en niet steeds om de hoogte. Van der Linden’s ‘BuZa: draai de geldkraan dicht’ is wellicht provocerend bedoeld, maar voordat je het weet blijkt Arend Jan Boekestijn je dan links voorbij te tuffen. Want welk bedrag je ook zou kiezen, steeds kan je daar dan opnieuw over discussiëren, zodat het weer niet over de inhoud hoeft te gaan.

Inderdaad, het is moeilijk om over de inhoud te discussiëren in (ook, en vooral, voor buitenstaanders) begrijpelijke en behapbare termen. Ik bedoel: het over de inhoud te hebben zonder te vervallen in vage begrippen als Mondiale Agenda’s,  Interventiestrategieën, OS 2.0, herbezinningsfases, en noem maar op. En daarbij ook nog de beperkingen van OS te erkennen. Toch moet dat mogelijk zijn.

Kraan

En dan die geldkraan. ‘Kraan’ klinkt alsof er onbeperkt geld voor OS uit stroomt, en dat dat daarom een fikse deuk in de nationale begroting veroorzaakt. Ter relativering: in Trouw van 26 november 2011 las ik dat de Nederlandse overheid jaarlijks 4- tot 5 miljard euro aan geheel of gedeeltelijk mislukte ict-projecten verliest. Aldus een schatting van de Algemene Rekenkamer van eind 2007. Laat dat nu een vergelijkbaar bedrag zijn als jaarlijks aan OS ter beschikking staat. Hm.

Voor alle duidelijkheid, ik schrijf dit niet omdat ik bij één van die ‘doorsuffende’ OS organisaties werk (dat is namelijk niet zo), of dat ik vind dat alles bij het oude moet blijven. Maar wel omdat ik ervaren heb dat OS nooit de pretentie heeft gehad de hele wereld te veranderen, maar in alle bescheidenheid veel voor elkaar gekregen heeft. En voortdurend aan verandering onderhevig is geweest. Neem dat als basis voor mogelijke verbeteringen en een bredere Internationale Samenwerking. En, zoals Eveline Bruning het in een vorige Vice Versa zo fraai verwoordde, ‘laten we ophouden met zelfkastijding.’

19 september 2012

Rob Wildschut is ruim 30 jaar werkzaam in de ontwikkelingssector, en heeft gewerkt bij o.a. SNV, de VN, Warchild en Hivos.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

7 reacties op “‘Dat percentage dan maar weer – 0,7 % norm staat los van besteding ontwikkelingsgeld’

  1. Tel defensie- ook een vorm van internationale samenwerking- erbij op en dan heb je wat. Het bestrijden van piraten (…) heeft waarschijnlijk heel wat effect op de handel (plus armoede bestrijding) met Afrika.
    Als je een klein eilandje in de oceaan bent doe je er goed aan om je strategieën op die oceaan af te stemmen. Tinbergen dacht, geloof ik, dat we wel 10% van het nationale budget voor internationale samenwerking mochten gebruiken.
    Nog iets. In verhouding tot bijvoorbeeld de financiële sector is de OS sector best: transparant, verantwoordelijk en accountable (rapportering en veelvuldige evaluaties). Dat betekend niet dat verandering en verbetering niet nodig zijn. Maar laten we niet vergeten dat eventuele schade veroorzaakt door onwetendheid, negligentie, overmoed, en regelrechte fouten in ontwikkelingssamenwerking in geen verhouding staan tot die van andere sectoren. Het is toch een beetje als klagen over de lauwe appetizer na een ranzige maaltijd waar je nog een week last van hebt.

    [Reageer op deze reactie]

    Frank van der Linde Reply:

    Sorry Michiel, maar dit is nou precies het probleem… We zijn niet bereid om de fundamentele discussie te voeren. De negatieve gevolgen van het over de top aanwezig zijn van de donor community in Palestina bijvoorbeeld, is niet een lauwe appetizer, maar een erg slechte maaltijd… Ik sluit me dan ook graag aan op de observaties van Frans Bieckman in z’n nieuwe boek… Er is niet voldoende integraal strategisch denken en dat is niet alleen jammer omdat het geld daardoor niet optimaal wordt besteed, maar ook gewoon ronduit schadelijk. Dat willen we niet zien en we willen er al helemaal niet naar handelen…

    [Reageer op deze reactie]

  2. Bij OS denken aan ‘ontwikkelde landen’ en ‘ontwikkelingslanden’ klinkt wat mij betreft nogal ouderwets en achterhaald. Ik zou bij OS simpelweg denken aan ‘ontwikkeling’. En ontwikkeling heeft voor mij een positieve connotatie. Ik hoop bijvoorbeeld dat ik tot in de lengte der dagen me blijf ontwikkelen. De 0,7% norm heeft betrekking op ontwikkelingssamenwerking. En dat hoeft daarmee helemaal niet te wijzen op een (imaginaire) opdeling van de wereld in ‘ontwikkelde’ en ‘ontwikkelingslanden’. ‘Ontwikkeling’ in OS kan gericht zijn op groepen (inderdaad misschien zelfs in China), op regios, op bestuur en op wat al niet. Waarom de basis voor een 0.7% norm daarmee weg valt, zoals je betoogt, zie ik dan ook niet. Dat in de Busan verklaring over ontwikkelde en ontwikkelingslanden gesproken wordt is triest, maar staat daar toch echt los van.

    Natuurlijk moet OS op den duur niet meer nodig zijn, en opgaan in IS (en misschien een stukje in noodhulp), maar zover is het nog niet. In IS zijn er meerdere stakeholders (om die term maar eens te gebruiken) die, ook in hun eigen belang, allemaal zouden moeten bijdragen. Dat die stakeholders elkaar moeten versterken lijkt me vanzelfsprekend. Maar om dat (financieel) op het bordje van OS te leggen snap ik niet zo goed. Tenzij het juist past binnen het OS beleid, maar dan kan het net zo goed binnen het huidige budget vallen.

    Om nog even terug te komen op mijn opmerking ‘in alle bescheidenheid’, moet ik toch constateren dat we ook hier een andere associatie hebben. Ik bedoel niet het tegengestelde van borstklopperij, maar bescheiden in de zin van beschikbare middelen.

    Dat BuZa tussentijds de subsidie niet kan aanpassen, lijkt me niet helemaal correct. Dat is namelijk een zaak van de politiek, zoals al eerder gebleken is. Dat er een (wat mij betreft permanente) discussie over de toekomst gevoerd moet worden ben ik met je eens, maar dat er op dat gebied niets gebeurt, waag ik toch echt te betwijfelen.

    [Reageer op deze reactie]

    Frank van der Linde Reply:

    De 0,7% norm gaat toch echt over ontwikkelde (OECD) en ontwikkelingslanden…. http://nl.wikipedia.org/wiki/Offici%C3%ABle_ontwikkelingshulp

    [Reageer op deze reactie]

    Rob Wildschut Reply:

    Ik ben bang dat dit gaat uitlopen op muggenzifterij, en dat lijkt me echt niet de bedoeling, maar ik dacht dat OESO over ‘rijke’ landen spreekt, en niet ‘ontwikkelde’. Bovendien vallen bijdrages aan multilaterale organisaties er ook onder.

    [Reageer op deze reactie]

    Frank van der Linde Reply:

    Laten we dat dan ook niet doen. Waar het om gaat is dat je wat mij betreft niet meer kan spreken over een groep landen (rijk, ontwikkeld, you name it) die geld overmaakt aan een andere groep (arm, ontwikkelingslanden, al dan niet via multilaterale organisaties). De norm gaat daar heer erg vanuit en is wat mij betreft niet meer van deze tijd… Dat is de kern van mijn betoog….

  3. Ik vind ook dat een zeer rijk land als Nederland meer dan 0,7% van haar BNI aan OS-zou moeten besteden…. Zeker zolang Nederland op allerlei manieren geld naar zich toetrekt (o.a. belastingklimaat). Maar het blijven denken in ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden (een opdeling van de wereld die noodzakelijk is bij de 0,7%-norm, omdat anders niet duidelijk is wie aan wie betaald) is niet meer van deze tijd. Hierdoor namelijk probeert een land als China vast te houden aan haar status van ontwikkelingsland, terwijl het daar aan geld niet ontbreekt. Ook de Busan verklaring praat nog schaamteloos van ontwikkelde en ontwikkelingslanden… Vooral westerse landen die ongegeneerd de aarde overmatig blijven vervuilen, de wereldeconomie om zeep hebben geholpen etc etc, moeten zich diep schamen dat ze zichzelf nog steeds ontwikkeld noemen. De OS-sector kan dat niet veranderen, maar kan wél zelf andere terminologie gaan gebruiken en daardoor een bijdrage leveren aan het veranderingsproces (zie ook http://www.viceversaonline.nl/2011/10/nederland-is-een-ontwikkelingsland/).

    Als het denken in ontwikkelde landen en ontwikkelingslanden weg valt, valt ook de basis voor de 0,7%-norm weg. Vervolgens moet je als land zelf bepalen welk percentage je op basis van je rijkdom zou moeten delen met minder bedeelden. Maar als Nederland nou zwaar zou inzetten op een eerlijk belastingklimaat, niet meer vervuilen dan de aarde aan kan, eerlijke handel bedrijven met andere landen etc etc en vervolgens ‘maar’ bijvoorbeeld 0,57% van haar BNI afdraagt aan minder bedeelden, zou Nederland daarmee dan niet een veel grotere bijdrage leveren aan een betere wereld?? Mooi zou zijn als Nederland en en en zou doen, maar precies zoals je zegt, je moet keuzes maken… Met het vasthouden aan de 0,7%, kun je die keuzes dus niet maken… Je opmerking over ‘in alle bescheidenheid’ deel ik geheel niet… Nederland (en ook vele Nederlandse OS-werkers) zijn maar wat trots op het feit dat we 0,7% van ons BNI afdragen…. Die trots zou wel eens snel weg kunnen zijn als er een overzichtslijstje van landen wordt gepubliceerd met het totale plaatje… De OS-sector zou dan op basis daarvan mijnsinziens zwaar moeten inzetten op het veel kritischer aanspreken van onze eigen regering (juist omdat we die betere wereld willen). Maar dat doet de sector niet voldoende, omdat ze haar subsidie veilig wil stellen….

    Verder… Natuurlijk is mijn artikel provocerend bedoeld. De fundamentele discussie over de toekomst wordt namelijk niet voldoende en al helemaal niet openlijk gevoerd. Over paar maanden zit er een nieuwe minister die snel zal moeten beslissen over MFS3 of iets soortgelijks. Als de discussie over bijvoorbeeld het openstellen van het subsidiekader voor buitenlandse NGOs nu niet wordt gevoerd, ligt het beleid tot 2020 grotendeels vast. Want dat is nou precies het probleem. Buza kán momenteel de subsidie niet stopzetten. Helaas is daardoor de beweging die gecreëerd was rondom de stoelendans MFS2 stevig ingedut…

    [Reageer op deze reactie]

Vindt u deze bijdrage de moeite waard? Geef ons dan uw fair share.

Doe een donatie via Paypal

Neem een abonnement en blijf op de hoogte van alles wat er speelt in de ontwikkelingssector.

Klik hier voor een abonnement