Partos netwerkbijeenkomst: nieuwe woordvoerders OS hameren op effectiviteit en politiek

Wie zijn de nieuwe woordvoerders ontwikkelingssamenwerking en waar staan ze? Wat worden hun speerpunten de komende tijd en wat denken ze over onderwerpen als milieu, gender en de rol van het maatschappelijk middenveld? Prangende vragen nu er een nieuwe club OS-woordvoerders is beëdigd. Partos organiseerde voor die gelegenheid een netwerkbijeenkomst voor OS-woordvoerders en vertegenwoordigers uit de ontwikkelingssector. Effectiviteit, politiek en de plaats van middeninkomenslanden waren de thema’s die de boventoon voerden.

Het was voor sommige woordvoerders eerder een reünie dan een kennismakingsbijeenkomst. Zo kende Marit Maij (PvdA) veel gezichten van haar tijd dat ze bij het ministerie van Buitenlandse Zaken werkte. En ook Bram van Ojik (GroenLinks) had de meeste ngo-medewerkers regelmatig op het ministerie mogen verwelkomen als hoofd Directie Sociale Ontwikkeling.

Sjoerd Sjoerdsma (D66) heeft eveneens een achtergrond bij de overheid als Rijkstrainee en als diplomaat in Soedan, Afghanistan en de Palestijnse Gebieden.  En Desiree Bonis, als woordvoerder Buitenlandse Zaken ook aanwezig, is als oud-diplomaat al helemaal een zwaargewicht.

Ook Ingrid de Caluwé zag de sector weer terug (‘ik heb me immers nogal geprofileerd op OS na mijn brief met Stef Blok’) en Joël Voordewind (ChristenUnie) was de ‘veteraan’ in het gezelschap met 6 jaar ervaring in de Tweede Kamer. Het CDA was niet aanwezig.

Of de oud-diplomaten en ambtenaren zich zullen ontpoppen tot felle politici zal zich de komende jaren uitwijzen, maar het is duidelijk dat met de nieuwe club OS-woordvoerders een schat aan expertise naar voren is gehaald. De discussie kon dan ook al snel de diepte in gaan, geïllustreerd met ervaring uit het veld.

Effectiviteit

Over het nut van het maatschappelijk middenveld hoefden de meeste woordvoerders niet te worden overtuigd, ook niet met een lezing van Partos bestuurslid en Woord en Daad directeur Dicky Nieuwenhuis, die een aantal stellingen poneerde waaruit het nut van maatschappelijke organisaties bleek (en ook Ingrid de Caluwé van de VVD benadrukte dat bedrijven het niet alleen kunnen en ngo’s nodig hebben). ‘Het wordt niet een heel spannend debat, want ik ben het met alle punten wel eens’, aldus Sjoerdsma.

Wel plaatsten de woordvoerders ook kanttekeningen, waarmee voorzichtig een paar zwaartepunten zichtbaar werden waar de woordvoerders, wellicht in de toekomst, op zullen gaan inzetten. Sjoerdsma miste in het verhaal de effectiviteit van de hulp. Zo zag hij veel ‘dubbelingen’ in het veld: in de Palestijnse gebieden worden ngo’s bijvoorbeeld door zowel de overheid als door ngo’s gesteund. Dat is volgens hem niet altijd even effectief. ‘Laten we daarover eerlijk communiceren en kijken wat er beter kan.’ Europa is voor D66 van essentieel belang om dit te coördineren.

Ook Marit Maij verwees naar Europese samenwerking, maar was ook realistisch. ‘Laten we eerlijk zijn, een paar landen willen hun eigen rol blijven spelen. Daardoor gaat het als groep niet lukken.’ ‘In Zuid-Sudan is de Europese samenwerking jammerlijk gefaald’, vulde De Caluwé aan, ‘want Groot-Brittannië wilde liever samenwerken met Canada. De EU commissaris voor ontwikkelingssamenwerking, Andris Piebalgs, moet veel meer gecoördineerd aan de slag gaan en niet de 28e donor worden.’

De keerzijde van het poldermodel

Van Ojik hamerde met name op de politiek. ‘Het ademt hier een sfeer van harmonie, saamhorigheid, consensus.. Maar OS is bij uitstek een politiek onderwerp, waarmee machtsbelangen en economische belangen gemoeid zijn. Het harmonie model, waar we in Nederland zo goed in zijn, heeft een keerzijde als je niet helder de tegenstellingen benoemt.’

De Nederlandse overheid moet veel activistischer worden, vindt Van Ojik, en andere overheden aanspreken op hun gedrag.  ‘We moeten ons ook richten op landen als Rusland en China. Daar ligt ook voor Partos een agenda.’

Maar De Caluwé onderbrak de consensus die er in de zaal op dit punt heerste: ‘Op een gegeven moment ga je je verantwoordelijk voelen voor alles. Dan ga je er weer met een gestrekte vinger in én je moet focussen.’ Het recente rapport van de AdviesraadInternationale Vraagstukken ‘Ongelijke werelden: armoede, groei, ongelijkheid en de rol van internationale samenwerking’vond De Caluwé dan ook veel te breed en actie naar middeninkomenslanden ziet zij niet zitten. ‘Wij zijn niet verantwoordelijk voor inkomensnivellering in andere landen.’ ‘Maar we kunnen wél burgers mondiger maken. Daar kunnen we een cruciale rol in spelen’ diende Sjoerdsma De Caluwé van repliek.

Open blik

Ook lieten de woordvoerders hun licht schijnen op de veranderende wereld en de plaats van ontwikkelingssamenwerking daarin. Aan directeur IKV Pax Christi Jan Gruiters de eer om de veranderingen te schetsen en de uitdagingen waar internationale samenwerking voor staat, zoals samenwerking fragiele staten en middeninkomenslanden, aansluiten bij veranderkracht van burgers, en de uitdagingen van de mondiale publieke goederen.

Desiree Bonis: ‘Het is tijd voor een herijking. De klassieke ontwikkelingssamenwerking sluit niet meer aan bij de veranderende wereld. De PvdA zal de wereld met open blik tegemoet treden.’ Daarbij sprak zij ook liever niet over ontwikkelingssamenwerking, maar over internationale samenwerking. ‘We moeten een open mind hebben om aan te sluiten bij positieve ontwikkelingen dáár.’ De plaats van middeninkomenslanden is voor zowel Maij als Bonis een belangrijk onderwerp. Richten we ons nog alleen op de allerarmste landen of op de wereld als geheel en hoe om te gaan met landen als China en India, waar nog veel mensen in achtergestelde posities leven? Bonis: ‘Ons probleem met China en India is niet economisch van aard, maar sociaal van aard.’

Maar het ging niet alleen om hervorming van de OS. Volgens Voordewind moeten we tot en met 2015 vast blijven houden aan de millenniumdoelstellingen en zorgen dat het beleid daarop voortgezet wordt. Maar daarnaast is ook voor de ChristenUnie welvaartsverdeling binnen middeninkomenslanden en coherentie een belangrijk onderwerp.

Natuur

De aanwezige ontwikkelingsprofessionals probeerden de woordvoerders af en toe tot nieuwe commitments te verleiden. Blijven de partijen hameren op SRGR en gender? Gaat GroenLinks door met het verdedigen van de global public goods? De PvdA ontpopte zich als groene partij (Van Ojik was intussen alweer verdwenen voor een discussie over koopzondagen) na een vraag van IUCN die de nieuwe woordvoerders graag een commitment voor natuur wilde ontlokken. Marit Maij: ‘Natuur is de basis van wat mondiale publieke goederen ons kunnen geven. Ik zou het niet los van elkaar willen bekijken. We moeten de natuur voor ons inzetten, maar wel door haar op een juiste manier te behouden.’

Bonis hamerde daarnaast op investeringen in groene energie, duurzaamheid en biodiversiteit.

Wie betaalt, bepaalt

Grote verschillen tussen partijen waren nog niet te bemerken, en afgezonderd van de VVD leek men ongeveer een zelfde pad te bewandelen. ‘Veel te klef hier allemaal’, grapte Van Ojik dan ook bij het weggaan. Tom van der Lee van Oxfam Novib ging echter wel in de aanval. Niet geheel verrassend aan het adres van de VVD, die zich in de persoon van De Caluwé toch een beetje in het hol van de leeuw had gewurmd met haar nadruk op het bedrijfsleven, handel en 3 miljard bezuinigingen. ‘Ik begrijp niet dat de VVD de budgetten wil verlagen. Ze zeggen daarmee eigenlijk: ik wil niets meer bepalen, want ik ben niet meer bereid te betalen. Als we willen hervormen, kunnen we alleen anderen meenemen als we zelf onze afspraken nakomen. De Britten hebben geleerd van Nederland en verhogen hun budget voor ontwikkelingssamenwerking. Als de VVD ambities heeft om mee te spelen in internationaal verband, zou ze de budgetten niet moeten verlagen’, zo luidde Van der Lee zijn vurige pleidooi.

Maar De Caluwé liet zich niet van haar stuk brengen en zei koeltjes: ‘Ik denk niet dat het gaat om wie betaalt bepaalt. We hebben jarenlang betaald, maar hadden we nu een zwaardere stem? Dat was in elk geval bij de Wereldbank niet zo. We moeten ons anders opstellen. Niet altijd door het beste jongetje van de klas te zijn en het meeste geld te geven, maar door internationaal onze positie te bepalen. Binnen OS is dat bijvoorbeeld een voortrekkersrol innemen als het gaat om voedselzekerheid en water.’

Naïef

Afgezien van dit zijspoor over bezuinigingen, waren coherentie, politiek, effectiviteit, Europa en middeninkomenslanden de sleutelwoorden van de ochtend. Dicky Nieuwenhuis vatte het spanningsveld gevat samen. Aan de ene kant, zo concludeerde ze, is de boodschap: ‘Wees niet naïef als het gaat om OS: het gaat om belangen en macht. Aan de andere kant: wees creatief en werk samen.’ Maar ze gaf direct ook een oplossing voor dit krachtenveld: maak een goede machtsanalyse voordat je met andere partijen gaat samenwerken.

Eén actueel thema bleef onbesproken: afgezien van de aanval van Van der Lee, bleef het rond de bezuinigingen opvallend stil. Geen gevis naar commitments voor de 0,7 %. Immers, hadden Partos en ook de oude OS-woordvoerders niet herhaaldelijk gezegd: nu moeten we het over de inhoud hebben en een nieuwe agenda voor internationale samenwerking? Maar hoe zal de sector reageren nu het hulpbudget opnieuw op de slachtbank lijkt te liggen en gisteren het nieuws doorsijpelde dat PvdA en VVD 1 miljard willen bezuinigen? Interessant zal de opstelling zijn van de PvdA woordvoerders. Maar zij lieten niets los over hun al dan niet commitment aan de 0,7%. De enige link die Desiree Bonis maakte met geld, was dat ze beloofde dat de PvdA een open houding zal hebben naar de buitenwereld. En dat betekende volgens haar niet alleen kwantitatief (wie zet hoeveel weg in welk land), maar vooral ook de open houding. En ja, die kost natuurlijk niets.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

1 reactie op “Partos netwerkbijeenkomst: nieuwe woordvoerders OS hameren op effectiviteit en politiek

  1. Dus eigenlijk gaat het over belangen, macht en samenwerken begrijp ik uit de boodschap van Dicky Nieuwenhuis? Waarom hebben de woordvoerders het daar dan niet wat meer over? De belangen en macht in de eigen parochie, de EU, het Westen, de planeet. Samenwerken is ons grootste publieke goed (ja toch Ingrid?). Onderhoud en investeringen in samenwerken op- en tussen alle niveaus zijn nodig om te voorkomen dat het omslaat in een groot publiek kwaad.
    Belangen, macht en samenwerken gaan simpelweg over het verdelen van de cake.

    [Reageer op deze reactie]

Vindt u deze bijdrage de moeite waard? Geef ons dan uw fair share.

Doe een donatie via Paypal

Neem een abonnement en blijf op de hoogte van alles wat er speelt in de ontwikkelingssector.

Klik hier voor een abonnement